Prawo
Uprawnienia windykacyjne dostawcy usług w stosunku do niepłacącego abonenta w świetle art. 382 Prawa komunikacji elektronicznej
Ustawa Prawo komunikacji elektronicznej (PKE), której przepisy obowiązują od listopada 2024 roku, wprowadza szereg rozwiązań regulujących relacje pomiędzy dostawcą usług telekomunikacyjnych a abonentem. Jedną z nowych regulacji wynikających z PKE jest prawo dostawcy do ograniczenia i zawieszenia świadczenia usług, a ostatecznie także do wypowiedzenia umowy abonentowi w przypadku zaległości w płatnościach należności abonamentowych. Artykuł 382 PKE precyzyjnie określa dopuszczalne działania dostawcy usług w stosunku do abonenta dłużnika, terminy oraz warunki formalne każdego z tych kroków.
Ograniczenie świadczenia usługi
Pierwszym krokiem, jaki może podjąć dostawca usług telekomunikacyjnych w przypadku braku opłaty umówionego abonamentu przez abonenta, jest ograniczenie świadczenia usługi. Może to nastąpić dopiero po doręczeniu abonentowi stosownego powiadomienia oraz po bezskutecznym upływie 7 dni od dnia jego doręczenia (jeżeli abonent w tym terminie nie uiści zaległości abonamentowych). Ograniczenie może polegać na zablokowaniu inicjowania połączeń głosowych, wysyłania SMS-ów oraz korzystania z transmisji danych. Wyjątek stanowi obowiązek zapewnienia abonentowi dostępu do numerów alarmowych. Przepis art. 382 PKE wskazuje jedynie przykładowe sposoby ograniczenia usługi. De facto ograniczenie może polegać również na ograniczeniu prędkości lub całkowitym wyłączeniu transmisji danych w przypadku świadczenia wyłącznie usług dostępu do internetu.
Zdaniem kancelarii KLARP ograniczenie usług poprzez ich całkowite wyłączenie powinno być równoznaczne z zakończeniem naliczania abonamentu za okres od wyłączenia usługi. Należy pamiętać, iż w przypadku ograniczenia świadczenia usług poprzez zmniejszenie prędkości abonent może składać roszczenia reklamacyjne z tytułu nienależytego wykonywania usługi. Prezes UOKiK w okresie poprzednio obowiązujących przepisów ustawy Prawo telekomunikacyjne wskazywał, że zapisy wzorców umownych, które zobowiązywały konsumentów do płatności za ograniczone lub zawieszone usługi, stanowiły klauzule niedozwolone.
Zawieszenie świadczenia usługi
Jeśli mimo ograniczenia świadczenia usługi abonent nadal nie ureguluje zaległości w ciągu kolejnych 7 dni, dostawca może rozpocząć działania w celu zawieszenia usługi telekomunikacyjnej. Obowiązkiem jest jednak uprzednie niezwłoczne powiadomienie abonenta o zamiarze jej zawieszenia w przypadku dalszego nieuregulowania należności. Po kolejnych 3 dniach od doręczenia powiadomienia, w przypadku dalszego braku zapłaty, zawieszenie może zostać zrealizowane. Abonent powinien zostać powiadomiony o zawieszeniu usługi. Zawieszenie oznacza całkowite wstrzymanie świadczenia usługi z wyjątkiem połączeń z numerami alarmowymi. Jeżeli abonent złoży reklamację dotyczącą danej zaległości abonamentowej (np. faktury, której dotyczy procedura opisywana w niniejszym artykule), zawieszenie usługi nie może zostać dokonane wcześniej niż po upływie 21 dni od daty wyczerpania postępowania reklamacyjnego Abonent w przypadku złożenia reklamacji zobowiązany jest do zapłaty należności bezspornych. Dodatkowo, jeżeli abonent uporczywie opóźnia się z zapłatą za świadczoną usługę, dostawca usług telekomunikacyjnych, z pominięciem etapu ograniczania usługi, powiadamia abonenta od razu o zamiarze zawieszenia świadczenia tej usługi. Jeżeli abonent nie zapłaci zaległych należności w terminie 14 dni od doręczenia powiadomienia, dostawca może zawiesić świadczenie tej usługi.
W uzasadnieniu projektu ustawy PKE wskazano, że uporczywość to działanie lub zaniechanie trwające dłuższy czas albo powtarzające się w pewnym okresie. Dostawca musi mieć możliwość udowodnić, że zachowanie abonenta miało charakter uporczywy.
Wypowiedzenie umowy
W sytuacji, gdy w ciągu 7 dni od zawieszenia usługi abonent nadal nie ureguluje należności, dostawca będzie mógł wypowiedzieć umowę z winy abonenta, przy czym – aby mógł to uczynić – najpierw musi on doręczyć abonentowi powiadomienie, w którym wskaże, że dalszy brak zapłaty zaległości skutkować będzie wypowiedzeniem umowy po upływie 7 dni od dnia doręczenia powiadomienia. Jeżeli termin ten upłynie, a należność nadal nie została zapłacona, dostawca usług, aby rozwiązać umowę z winy abonenta, musi dostarczyć mu wypowiedzenie umowy. Wypowiedzenie umowy z winy abonenta skutkuje obowiązkiem zwrotu ulg przez abonenta w zakresie umów zawartych na czas określony w okresie obowiązywania Ustawy Prawo telekomunikacyjne, a w przypadku umów zawartych po wejściu w życie PKE obowiązkiem zapłaty odszkodowania zgodnie z art. 304 PKE.
Tryb wznowienia usługi
Jeśli abonent uiści zaległe należności, dostawca usług jest zobowiązany do niezwłocznego wznowienia świadczenia usługi, nie później niż w terminie 3 dni kalendarzowych liczonych od dnia zapłaty. Wznowieniu podlega ta część usługi, która została wcześniej ograniczona lub zawieszona. Dostawca usługi może pobrać opłatę za wznowienie świadczenia usług po ich zawieszeniu (opłata taka nie może być pobierana co do wznowienia usług zablokowanych w wyniku jedynie ich ograniczenia), jednak zgodnie z art. 382 ust. 7 PKE, opłata ta musi odpowiadać rzeczywiście ponoszonym kosztom. Niedopuszczalne jest jej zawyżanie lub pobieranie zryczałtowanej opłaty niemającej uzasadnienia w kosztach rzeczywistych poniesionych przez dostawcę. Opłata nie może rekompensować kosztów zawieszenia usługi, lecz jedynie jej wznowienia.
Problematyka możliwości połączenia z numerem alarmowym
Zarówno ograniczenie, jak i zawieszenie świadczenia usług nie może wpływać na możliwość wykonywania połączeń z numerami alarmowymi. Ten obowiązek ma szczególne znaczenie w przypadku usługi telefonii VoIP. Zawieszenie usług i całkowite wyłączenie usługi internet skutkuje również całkowitym wstrzymaniem usługi VoIP, w tym brakiem możliwości realizowania połączeń z numerami alarmowymi.
Powiadomienia
Powiadomienia dotyczące ograniczenia i zawieszenia świadczenia usługi mogą być klientowi doręczone, na trwałym nośniku, na wskazany adres korespondencyjny, adres e-mail lub inny kanał komunikacji elektronicznej zaakceptowany przez abonenta. Powiadomienia te muszą być doręczane do abonenta bezpłatnie. Zgodnie z art. 2 pkt 4 Ustawy o prawach konsumenta, za trwały nośnik uważa się materiał lub narzędzie umożliwiające konsumentowi lub przedsiębiorcy przechowywanie informacji kierowanych osobiście do niego w sposób umożliwiający dostęp do informacji w przyszłości przez czas odpowiedni do celów, jakim te informacje służą i które pozwalają na odtworzenie przechowywanych informacji w niezmienionej postaci. W szczególności są to: papier, e-mail, płyta CD, dysk. Tym samym powiadomienia mogą być wysyłane do klientów mailowo, ale nie mogą być przekazywane np. podczas rozmowy telefonicznej. Jeżeli dostawca usług nie posiada adresu mailowego, do abonenta powiadomienia takie, ze
względu na konieczność prawidłowego obliczania terminów, powinny być wysyłane listem poleconym.
Podsumowanie
Przepisy art. 382 PKE wprowadzają precyzyjny i proporcjonalny mechanizm reagowania dostawcy usług telekomunikacyjnych na nieterminowe płatności abonenta. Ustawa przewiduje na ogół trzystopniowy schemat: ograniczenie, zawieszenie usługi, a na końcu wypowiedzenie umowy, każdorazowo z obowiązkiem uprzedniego i odpowiednio udokumentowanego przekazania abonentowi odpowiednich powiadomień. Nieprawidłowości po stronie powiadomień mogą skutkować wadliwością wypowiedzenia umowy z winy abonenta, a tym samym skutecznością domagania się od niego kwot rekompensat lub zwrotu ulg. Przepisy zapewniają ochronę interesów abonenta, a jednocześnie umożliwiają dostawcy usług telekomunikacyjnych skuteczne egzekwowanie należności, zachowując przy tym minimalny poziom świadczonych usług (np. połączenia alarmowe). Należy również pamiętać, że niewypełnianie lub nienależyte wypełnianie powyższych obowiązków może stanowić podstawę do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości do 3 proc. dochodu za poprzedni rok – na podstawie
art. 444 ust. 1 pkt 76 PKE. Kara może być również nałożona na osobę kierującą przedsiębiorstwem telekomunikacyjnym.
Biorąc pod uwagę sposób funkcjonowania i wydajność formalnego prowadzenia windykacji należności w Polsce (w szczególności wysokość potencjalnych kosztów sądowych w stosunku do wysokości zaległości abonamentowych oraz trudny do przewidzenia czas rozpatrywania tego typu spraw przez sądy, jak również ograniczone możliwości działań komorniczych na etapie egzekucji orzeczeń sądowych), prawidłowe korzystanie przez przedsiębiorców telekomunikacyjnych z nowych uprawnień przyznanych im przez PKE (w opisanym w niniejszym artykule zakresie) może mieć wpływ na realne ograniczenie zaległości płatniczych po stronie abonentów.
Aby jednak prowadzić takie działania prawidłowo, a tym samym skutecznie, zalecam wdrożenie procedur windykacyjnych u dostawców usług zgodnych z aktualnie obowiązującymi przepisami i przeszkolenie pracowników w tym zakresie.
Michał Latuszewski
radca prawny
KLARP
Kuchlewski Latuszewski Adwokaci Radcowie Prawni Sp. p.
ul. Piaskowa 3/3, 61-753 Poznań
tel. 601 92 41 47
latuszewski@klarp.pl,
www.klarp.pl
