Badania
Co kryje druga strona ekranu? Młodzi na rozdrożu między technologią a niewiedzą
Choć młodzi ludzie spędzają w sieci znaczną część swojego życia, ich rzeczywiste kompetencje cyfrowe i świadomość działania internetu pozostają zaskakująco ograniczone. Najnowsza polska edycja raportu EU Kids Online 2026 ujawnia wyraźny rozdźwięk między pewnością siebie a faktyczną wiedzą – a także pokazuje, jak bardzo cyfrowa rzeczywistość wpływa na rozwój młodego pokolenia.
AI obecna, ale niezrozumiana
Sztuczna inteligencja stała się codziennym narzędziem uczniów – aż 8 na 10 badanych korzysta z generatywnych rozwiązań AI. Najczęściej służą one do pisania tekstów oraz streszczania materiałów edukacyjnych. Znacznie rzadziej młodzi wykorzystują je do bardziej kontrowersyjnych działań, takich jak tworzenie deepfake’ów.
Jednocześnie aż 65% respondentów przyznaje, że nie ma pojęcia, jak rozwój sztucznej inteligencji wpłynie na ich przyszłość. To jeden z najwyższych wyników niepewności w Europie. Co ciekawe, dziewczęta częściej niż chłopcy traktują AI jako narzędzie wsparcia emocjonalnego – rozmawiają z nią o swoich problemach i szukają porad.
Mit „cyfrowych tubylców”
Raport podważa popularne przekonanie, że młode pokolenie „naturalnie” rozumie technologie. Choć 95% badanych korzysta z internetu głównie przez smartfony, a komputery stacjonarne schodzą na dalszy plan, rzeczywista wiedza o funkcjonowaniu sieci jest niska.
Blisko 63% uczniów uzyskało słabe wyniki w testach sprawdzających podstawowe rozumienie internetu. Co trzeci badany uważa, że pierwszy wynik wyszukiwania jest zawsze najlepszym źródłem informacji, a niemal połowa sądzi, że wszyscy użytkownicy otrzymują identyczne wyniki wyszukiwania. Co ósmy uczestnik badania nie odpowiedział poprawnie na żadne pytanie.
Wniosek jest jednoznaczny: częste korzystanie z technologii nie oznacza automatycznie posiadania wysokich kompetencji cyfrowych.
Negatywne doświadczenia i cisza
Internet jest również przestrzenią trudnych doświadczeń. Aż 74,4% młodych osób zetknęło się w sieci z sytuacjami wywołującymi negatywne emocje. Najczęściej rozmawiają o nich z rówieśnikami lub rodzicami, jednak niemal co piąty badany nie dzieli się tym z nikim. Z nauczycielami takie rozmowy prowadzi zaledwie 3,3% uczniów.
Skala problemu jest znacząca: ponad 60% badanych widziało mowę nienawiści, a dla 30% jest to zjawisko regularne. Młodzi natrafiają również na przemoc, pornografię czy teorie spiskowe – często bez ich aktywnego poszukiwania. Co więcej, niemal 15% doświadczyło przemocy online, a w połowie przypadków sprawcami byli znajomi ze szkoły, nie anonimowi użytkownicy.
Offline wciąż wygrywa
Wbrew obiegowym opiniom internet nie jest główną przestrzenią intymnych zwierzeń młodych ludzi. Tylko niewielki odsetek badanych przyznaje, że łatwiej jest im być sobą online niż w bezpośrednich relacjach. Jeszcze mniej osób deklaruje, że dzieli się w sieci bardzo osobistymi sprawami. Najważniejsze relacje i rozmowy nadal odbywają się twarzą w twarz.
Potrzeba edukacji cyfrowej
Raport pokazuje wyraźnie, że problemem nie jest sama obecność młodych w internecie, lecz brak odpowiedniego przygotowania do świadomego i bezpiecznego korzystania z technologii. Eksperci podkreślają konieczność rozwijania edukacji cyfrowej – zarówno wśród dzieci, jak i dorosłych.
Zrozumienie mechanizmów działania sieci, krytyczne myślenie oraz umiejętność radzenia sobie z zagrożeniami online stają się dziś kluczowymi kompetencjami.
Wnioski
EU Kids Online 2026 ukazuje młode pokolenie jako aktywne cyfrowo, ale nie w pełni świadome konsekwencji użytkowania technologii. To pokolenie, które korzysta z nowoczesnych narzędzi, ale jednocześnie zmaga się z ich konsekwencjami – emocjonalnymi, społecznymi i poznawczymi.
