Prawo
Transakcje na rynku telekomunikacyjnym
Które ryzyka prawne naprawdę mają znaczenie dla kupującego?
radca prawny
radca prawny
Na polskim rynku telekomunikacyjnym nadal obserwuje się dużą aktywność transakcyjną. Dotyczy to zarówno dużych operatorów, jak i lokalnych oraz regionalnych przedsiębiorców, których wartość opiera się przede wszystkim na bazie abonentów i infrastrukturze. Dla kupującego kluczowe jest jednak nie tylko to, ilu klientów ma spółka i jaką sieć posiada, lecz także to, czy po zamknięciu transakcji będzie on nadal mógł legalnie i bez zakłóceń prowadzić działalność z wykorzystaniem tych aktywów na dotychczasowych zasadach.
W wypadku operatora prawne due diligence powinno koncentrować się przede wszystkim na czterech obszarach: relacjach z abonentami, infrastrukturze, zgodności regulacyjnej oraz cyberbezpieczeństwie. Nie każde stwierdzone naruszenie będzie jednak miało takie samo znaczenie dla transakcji. Dla kupującego istotne są przede wszystkim skala problemu, liczba klientów lub elementów infrastruktury, których dotyczy, oraz koszt jego usunięcia.
PKE i umowy z abonentami
Podstawowym punktem odniesienia pozostaje Ustawa z 12 lipca 2024 r. Prawo komunikacji elektronicznej (dalej jako „PKE”), obowiązująca od 10 listopada 2024 r. Weryfikacja powinna obejmować nie tylko wzory umów, ale również sposób ich stosowania. Przykładem jest obowiązek przekazywania konsumentowi przed zawarciem umowy podsumowania jej głównych warunków, o którym mowa w art. 287 PKE. Przy dużej bazie klientów znaczenie będzie miał zatem nie tyle sam wzór dokumentu, lecz możliwość wykazania, że obowiązek był faktycznie wykonywany wobec klientów.
Osobnego badania wymagają zmiany warunków umów i cenników. Art. 307 i 308 PKE określają zasady dokonywania takich zmian, a praktyka UOKiK pokazuje, że sposób konstruowania i stosowania klauzul dotyczących zmian opłat może prowadzić do istotnych ryzyk. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których operator zastrzega sobie możliwość jednostronnego podwyższenia ceny na podstawie kryteriów, które nie są dostatecznie jasne i przewidywalne dla klienta. W due diligence warto więc przeanalizować historię zmian cen, sposób informowania abonentów oraz liczbę klientów objętych poszczególnymi zmianami.
KSC i cyberbezpieczeństwo
3 kwietnia 2026 r. weszła w życie nowelizacja Ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (dalej jako „KSC”). Nowe przepisy objęły przedsiębiorców komunikacji elektronicznej obowiązkami wynikającymi z KSC. To, czy dany przedsiębiorca zostanie uznany za podmiot kluczowy czy ważny, zależy m.in. od rodzaju prowadzonej działalności oraz jego wielkości.
W tym kontekście dla kupującego istotne jest nie tylko ustalenie, czy spółka spełnia kryteria ujęte KSC, ale również ocena jej przygotowania do wykonania nowych obowiązków. Dla podmiotów spełniających ustawowe kryteria w dniu wejścia nowelizacji w życie zasadniczy termin na wdrożenie obowiązków przypada 3 kwietnia 2027 r. Do 3 października 2026 r. W przypadku przedsiębiorców komunikacji elektronicznej ustawa przewiduje szczególny tryb wpisu, w tym możliwość dokonania wpisu z urzędu. Przy ocenie spółki należy zatem sprawdzić nie tylko jej status na gruncie KSC, ale również to, czy została prawidłowo ujęta w wykazie i czy wykonała związane z tym obowiązki.
W toku badania due diligence warto zatem sprawdzić m.in. system zarządzania bezpieczeństwem informacji, procedury zarządzania ryzykiem i incydentami, ciągłość działania oraz bezpieczeństwo łańcucha dostaw. Znaczenie ma również art. 8c KSC dotyczący odpowiedzialności kierownika podmiotu kluczowego lub ważnego. Nie oznacza on automatycznej odpowiedzialności każdego członka zarządu za każde naruszenie, ale wymaga świadomego ułożenia odpowiedzialności za realizację obowiązków ustawowych.
Infrastruktura i tytuły prawne
W przypadku operatora lokalnego lub regionalnego jednym z najważniejszych elementów badania due diligence pozostaje weryfikacja praw do infrastruktury. Kupujący powinien móc przypisać do istotnych elementów sieci konkretny tytuł prawny – umowę, służebność, decyzję administracyjną albo inną podstawę korzystania z nieruchomości lub infrastruktury.
Szczególnej uwagi wymagają również postanowienia dotyczące zmiany kontroli nad spółką. Jeżeli transakcja może prowadzić do wypowiedzenia umowy lub zmiany warunków korzystania z infrastruktury, problem powinien zostać rozwiązany przed closingiem albo odpowiednio zabezpieczony w dokumentacji transakcyjnej.
Warto także zestawić dokumentację prawną z rzeczywistym przebiegiem sieci oraz danymi przekazywanymi do Systemu Informacyjnego o Dostępie do Usług Stacjonarnego Internetu Szerokopasmowego (SIDUSIS). Art. 29q ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych przewiduje kary za określone przypadki niewykonania obowiązków lub przekazania nierzetelnych danych. Przy większej skali rozbieżności problem może więc wykraczać poza samą kwestię regulacyjną i wpływać na wartość infrastruktury.
Telewizja, marketing i baza klientów
Jeżeli operator świadczy również usługi telewizyjne, badanie powinno objąć podstawę prawną rozpowszechniania lub reemisji programów, umowy z nadawcami oraz rozliczenia z podmiotami uprawnionymi. W odniesieniu do danych klientów należy natomiast oddzielić ochronę danych osobowych od zasad prowadzenia marketingu. Podczas gdy art. 398 PKE reguluje kwestię zgody na określone formy marketingu bezpośredniego, podstawę prawną przetwarzania danych należy oceniać odrębnie na gruncie RODO. W toku badania due diligence istotne będzie zatem nie tylko sprawdzenie wzorów zgód, lecz również sposobu ich pozyskiwania, dokumentowania i wykorzystywania.
Wnioski dla transakcji
Wynik due diligence powinien znaleźć odzwierciedlenie w dokumentacji transakcyjnej. Nie każde uchybienie uzasadnia obniżenie ceny, ale problemy dotyczące znacznej części bazy abonentów, praw do infrastruktury czy obowiązków regulacyjnych mogą bezpośrednio wpływać na wycenę i warunki transakcji.
W zależności od charakteru ryzyka strony mogą uzgodnić jego wyeliminowanie lub zminimalizowanie jeszcze przed zamknięciem transakcji, bądź też odpowiednio zabezpieczyć interes kupującego w umowie. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy na etapie due diligence nie da się dokładnie oszacować skali zagrożenia – wówczas w kontrakcie warto przewidzieć obowiązek pokrycia strat przez sprzedającego, zatrzymanie części ceny do czasu wyjaśnienia sprawy lub wprowadzenie warunków zawieszających zamknięcie.
Właściciel operatora, który planuje sprzedaż spółki, również powinien rozważyć przeprowadzenie własnego audytu prawnego i regulacyjnego jeszcze przed podjęciem negocjacji z potencjalnymi kupującymi. Dzięki temu można wcześniej ustalić, które kwestie wymagają uporządkowania przed transakcją, a które trzeba będzie przedstawić inwestorowi i uwzględnić przy ustalaniu ceny lub warunków sprzedaży. W przypadku operatorów telekomunikacyjnych ma to szczególne znaczenie, ponieważ część ryzyk dotyczy infrastruktury i relacji z dużą liczbą abonentów, a ich usunięcie po rozpoczęciu procesu sprzedaży może być trudne albo czasochłonne.
Sławomir Karasiński, radca prawny
Founding Partner, F/K Legal
Karolina Mróz, radca prawny
Lawyer, F/K Legal
