Prawo
Współpraca OZZ i operatorów w erze cyfrowej – debata i warsztaty na konferencji PIKE
Wiosenna konferencja Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej (PIKE) stanie się areną kluczowej debaty na temat przyszłości rynku medialnego w Polsce. W centrum dyskusji znajdzie się bowiem niezwykle aktualny i złożony temat, jakim jest współpraca OZZ i operatorów w dobie transformacji cyfrowej. Wprowadzone niedawno zmiany w prawie autorskim, dynamiczny rozwój usług VOD oraz rosnąca presja finansowa sprawiają, że znalezienie równowagi między interesami twórców, organizacji zbiorowego zarządzania a przedsiębiorcami telekomunikacyjnymi jest dziś pilniejsze niż kiedykolwiek. Zapowiadana debata ekspercka oraz towarzyszące jej warsztaty mają na celu nie tylko zdiagnozowanie problemów, lecz także wskazanie praktycznych dróg do ich rozwiązania.
Nowe tantiemy a równowaga na rynku medialnym
Nowelizacja ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, która weszła w życie we wrześniu 2024 roku, wprowadziła fundamentalne zmiany, zwłaszcza w kontekście wynagrodzeń dla twórców i artystów wykonawców. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 70 ust. 2 [1] ustawy, są oni uprawnieni do otrzymywania stosownego wynagrodzenia między innymi z tytułu reemitowania utworów oraz ich publicznego udostępniania w ramach usług na żądanie (VOD). Co więcej, wypłata tych środków musi odbywać się za pośrednictwem właściwych organizacji zbiorowego zarządzania (OZZ). Dla uprawnionych i użytkowników oznacza to nową sytuację prawną, jednak trudno jednoznacznie określić, jak przełoży się ona na wzajemne relacje. Problem polega bowiem na tym, że ustawodawca posłużył się nieprecyzyjnym pojęciem „stosownego wynagrodzenia”, nie wskazując ani jego wysokości, ani metody kalkulacji. Dodatkowo pominął okoliczność, że każdego roku blisko 200 mln zł trafiało już od reemitentów do OZZ. A te organizacje, które były głównymi beneficjentami dotychczasowego sytemu, nie wydają się zainteresowane bardziej sprawiedliwym podziałem tych środków wśród nowych grup uprawnionych, reprezentowanych przez inne OZZ, np. poprzez zmianę swoich tabel wynagrodzeń. Taka sytuacja rodzi więc ogromną niepewność prawną i biznesową, ponieważ operatorzy nie są w stanie precyzyjnie oszacować przyszłych kosztów. Zatem zwiększa to ryzyko sporów sądowych, zwłaszcza że obserwujemy już wzmożoną aktywność OZZ, które wzywają do zapłaty i inicjują procesy sądowe w celu dochodzenia wynagrodzeń.
Ile i za co płacić? Niepewność w relacjach z OZZ
Fundamentalne pytanie, które zadają sobie dziś operatorzy, brzmi: ile i za co dokładnie należy płacić organizacjom zbiorowego zarządzania? Brak prawomocnie zatwierdzonych przez Komisję Prawa Autorskiego tabel wynagrodzeń dla nowych pól eksploatacji, takich jak reemisja czy VOD w kontekście tantiem z art. 70, sprawia, że wysokość roszczeń pozostaje niepewna. Jedynie SFP i ZAiKS posiadają prawomocnie zatwierdzone tabele – choć nie uwzględniają one zmian w rentowności usługi reemisji oraz zmian prawnych, więc powinny zostać zaktualizowane. Pozostałe OZZ przedstawiają jedynie własne, niezatwierdzone taryfy, których wysokość znacznie przekracza to, co w ocenie sądów mogłoby być im należne. Także przygotowywane na zlecenie branży ekspertyzy prawne i ekonomiczne wskazują, że uzasadnione stawki powinny być znacznie niższe, oscylując łącznie w granicach 2,5 proc. Ta rozbieżność pokazuje, jak szerokie jest pole do negocjacji, ale jednocześnie jak duże jest ryzyko finansowe. Ustalenie obiektywnych i niedyskryminujących kryteriów, które uwzględniałyby zarówno wysokość wpływów osiąganych przez operatorów, jak i charakter oraz zakres korzystania z utworów, jest kluczowe dla zapewnienia przewidywalności i stabilności na rynku. Prawidłowe zastosowanie tych kryteriów powinno prowadzić do obniżenia stawek OZZ. Także inne pola eksploatacji potwierdzają, że jest to możliwe – np. ostatnio zatwierdzona tabela wynagrodzeń za „wyświetlanie w kinach” zawiera stawki niższe, niż oczekiwania OZZ.
Negocjacje jako klucz do stabilności
W obecnym stanie prawnym, gdy brakuje urzędowo zatwierdzonych stawek, jedyną drogą do uregulowania relacji z OZZ stają się bezpośrednie negocjacje i zawieranie umów. Posiadanie umowy jest niezwykle istotne, ponieważ jej brak – w przypadku praw, na których reemitowanie trzeba uzyskać zgodę OZZ – może skutkować roszczeniem o zapłatę dwukrotności stosownego wynagrodzenia. Dobrze skonstruowana umowa pozwala przede wszystkim na precyzyjne określenie stawki procentowej oraz zdefiniowanie podstawy jej naliczania, co daje szansę na wyłączenie z niej przychodów z usług niestanowiących reemisji. Co więcej, umowa powinna jasno wskazywać, za jakie prawa i za jaki okres dokonywana jest płatność, co chroni operatora przed kolejnymi roszczeniami z tych samych tytułów. Przygotowanie do negocjacji wymaga od przedsiębiorców proaktywnej postawy, w tym przeprowadzenia audytu dotychczasowych umów z OZZ i nadawcami, a także odpowiedniego ustrukturyzowania cenników i dokumentacji abonenckiej. Skuteczna współpraca OZZ i operatorów musi opierać się na transparentnych zasadach, a negocjacje są głównym narzędziem do ich wypracowania.
Od teorii do praktyki – zaproszenie na warsztaty
Mając świadomość złożoności omawianych zagadnień, poza uczestnictwem w debacie eksperckiej, będę miał przyjemność poprowadzić dla Państwa specjalistyczne warsztaty, na których odpowiem na pytanie, ile płacić OZZ i za co? Chętnie podzielę się swoim wieloletnim doświadczeniem i przełożę teorię na praktyczne rozwiązania, niezbędne w codziennej działalności operatorów. Podczas tej zamkniętej sesji szczegółowo przedstawię możliwe strategie negocjacyjne oraz wskażę, jak najlepiej ukształtować swoje relacje z OZZ. W ramach warsztatów wyjaśnię znaczenie najważniejszych elementów umów z OZZ oraz dam wskazówki co do sposobu zarządzania dokumentacją. Będzie to znakomita okazja, bym mógł odpowiedzieć na Państwa konkretne pytania i problemy. Udział w warsztatach jest zatem kluczowym krokiem dla każdego operatora, który chce świadomie i bezpiecznie poruszać się w nowym otoczeniu prawnym i minimalizować ryzyka związane z roszczeniami OZZ o wynagrodzenia. Serdecznie zapraszam. Uczestnictwo w warsztatach możliwe po uprzednim zgłoszeniu. Zapowiadane wydarzenia na konferencji PIKE bez wątpienia będą jednymi z najważniejszych punktów w kalendarzu branży medialnej i telekomunikacyjnej. Wypracowanie sprawiedliwego i przewidywalnego modelu wynagrodzeń dla OZZ jest warunkiem koniecznym dla dalszego rozwoju usług cyfrowych w Polsce, a otwarta dyskusja z udziałem wszystkich interesariuszy to najlepsza droga do osiągnięcia tego celu.
