Prawo
Gospodarka o obiegu zamkniętym a telekomunikacja. Nowe regulacje UE zmienią rynek ICT
Unia Europejska przyspiesza transformację w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ). Planowana na 2026 rok ustawa Circular Economy Act (CEA) ma ustanowić jednolity rynek surowców wtórnych, zwiększyć wykorzystanie materiałów z recyklingu i podwoić wskaźnik cyrkularności do 24% do 2030 roku. Choć regulacje te są komunikowane przede wszystkim w kontekście polityki klimatycznej i środowiskowej, w istotnym stopniu obejmą również sektor telekomunikacyjny i ICT.
Jeden glob, rosnąca infrastruktura cyfrowa
Do 2050 roku światowa konsumpcja ma odpowiadać wykorzystaniu trzech planet. Już dziś 90% utraty bioróżnorodności wynika z wydobycia i przetwarzania surowców. Sektor telekomunikacyjny – jako branża oparta na elektronice, metalach rzadkich i energochłonnej infrastrukturze – jest istotnym elementem tego wyzwania.
Routery, switche, serwery, stacje bazowe 5G, systemy zasilania, baterie czy urządzenia CPE generują znaczący strumień elektroodpadów oraz zapotrzebowanie na surowce pierwotne.
Fundament: Europejski Zielony Ład
Przyjęty w marcu 2020 r. drugi Circular Economy Action Plan, będący częścią European Green Deal realizowanego przez Komisję Europejską obejmuje cały cykl życia produktów – od projektowania po zagospodarowanie odpadów.
W praktyce oznacza to, że sektor ICT przestaje być traktowany wyłącznie jako motor cyfryzacji, a zaczyna być postrzegany także jako obszar wymagający głębokiej transformacji materiałowej i energetycznej.
Projektowanie sprzętu zmieni zasady gry
Jednym z kluczowych aktów prawnych jest Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR), obowiązujący od lipca 2024 r. Rozporządzenie wymusza na producentach:
- projektowanie urządzeń łatwiejszych w naprawie,
- zapewnienie dostępności części zamiennych,
- zwiększenie trwałości produktów,
- poprawę efektywności energetycznej.
Dla producentów infrastruktury sieciowej oznacza to odejście od modelu szybkiej wymiany sprzętu co kilka lat. Dla integratorów i operatorów – konieczność planowania dłuższych cykli życia urządzeń.
Dodatkowo dyrektywa w sprawie „prawa do naprawy” oraz regulacje dotyczące baterii i elektroodpadów bezpośrednio obejmują sprzęt telekomunikacyjny.
Energia i koszty operacyjne operatorów
Sieci telekomunikacyjne należą do najbardziej energochłonnych elementów nowoczesnej gospodarki. Stacje bazowe 5G, centra danych, systemy chłodzenia i zasilania awaryjnego generują znaczące zużycie energii.
W kontekście GOZ oznacza to:
- presję na modernizację zamiast wymiany infrastruktury,
- inwestycje w energooszczędne rozwiązania,
- odzysk ciepła z data center,
- raportowanie śladu węglowego.
Transformacja cyrkularna staje się więc elementem strategii optymalizacji kosztów oraz budowania przewagi konkurencyjnej.
Surowce krytyczne i rynek wtórny
Sprzęt telekomunikacyjny zawiera m.in. miedź, złoto, lit oraz pierwiastki ziem rzadkich. Planowany Circular Economy Act ma stworzyć jednolity rynek surowców wtórnych w UE.
Dla branży ICT oznacza to:
- większą presję na odzysk komponentów,
- rozwój rynku refurbishingu,
- obowiązek dokładniejszego raportowania materiałowego,
- zmianę łańcuchów dostaw w kierunku większego udziału materiałów z recyklingu.
Nowe modele biznesowe w telekomunikacji
Gospodarka o obiegu zamkniętym sprzyja modelom takim jak:
- Hardware-as-a-Service,
- leasing infrastruktury,
- modernizacja modułowa zamiast pełnej wymiany,
- remarketing urządzeń sieciowych.
Cyrkularność przestaje być wyłącznie kwestią wizerunkową – staje się czynnikiem wpływającym na decyzje zakupowe oraz kryteria przetargowe.
Ankieta Komisji Europejskiej – głos MŚP ma znaczenie
W kontekście projektowanego Aktu w sprawie Gospodarki o Obiegu Zamkniętym (Circular Economy Act – CEA), Komisja Europejska przygotowała ankietę skierowaną do małych i średnich przedsiębiorstw.
Każda firma może w swoim zakresie wypełnić ankietę bezpośrednio za pośrednictwem strony internetowej KE.
Link do ankiety:
https://ec.europa.eu/eusurvey/runner/SMEPanelCEA2025
Termin wypełnienia: 16 marca 2026 r.
Kwestionariusz pozwala zorientować się w planowanym zakresie prac Komisji Europejskiej oraz potencjalnym wpływie nowych regulacji na działalność przedsiębiorstw, w tym firm z sektora telekomunikacyjnego i ICT.
Dodatkowe informacje na temat inicjatywy dotyczącej CEA dostępne są na stronie Komisji Europejskiej:
https://environment.ec.europa.eu/strategy/circular-economy_en
Regulacje środowiskowe jako czynnik strategiczny
UE planuje podwoić wskaźnik wykorzystania materiałów wtórnych do 2030 roku i uczynić Europę światowym liderem gospodarki o obiegu zamkniętym. Dla sektora telekomunikacyjnego oznacza to głęboką transformację – od projektowania urządzeń, przez modele sprzedaży, po zarządzanie końcem cyklu życia infrastruktury.
Nadchodzące regulacje nie są więc jedynie „ekologicznym dodatkiem”, lecz czynnikiem kształtującym przyszłość rynku ICT w Europie.
