Nadawcy
Magyar zawiesza propagandowe media. Koniec ery Orbána
Zwycięzca wyborów parlamentarnych na Węgrzech – Péter Magyar – zapowiada zawieszenie serwisów informacyjnych publicznej telewizji. Przez 16 lat Orbán podporządkował sobie ponad 80 proc. krajowych mediów. Teraz przychodzi czas na rozliczenia.
Péter Magyar, lider Partii Tisza, która w niedzielę odniosła zwycięstwo w wyborach parlamentarnych na Węgrzech, oświadczył w poniedziałek, że jego rząd zawiesi emisję serwisów informacyjnych państwowej telewizji – do czasu zapewnienia bezstronnego przekazu.
To bezprecedensowy sygnał zerwania z systemem, który przez ponad dekadę Viktor Orbán budował konsekwentnie i metodycznie. Podporządkowywanie mediów nie miało charakteru nagłego przejęcia. Była to rozpisana na lata strategia obejmująca zmiany legislacyjne, tworzenie zaplecza właścicielskiego z lojalnych oligarchów oraz finansowe uduszenie redakcji nieprzychylnych władzy.
Maszyna propagandowa
Kluczowym elementem tego systemu było powołanie w 2010 roku Urzędu Mediów Narodowych, którego przewodniczący wybierany jest przez parlamentarną większość dwóch trzecich głosów na dziewięcioletnią kadencję. Kulminacją procesu stało się utworzenie w 2018 roku Środkowoeuropejskiej Fundacji Prasy i Mediów (KESMA) – bezprecedensowego w skali Unii Europejskiej konglomeratu skupiającego setki tytułów prasowych, portali, stacji radiowych i telewizyjnych. Fundacja, formalnie prywatna, uznana za podmiot „strategicznego znaczenia narodowego”, została wyłączona spod kontroli antymonopolowej i finansowana głównie z reklam państwowych spółek.
Redakcje, które nie chciały się sprzedać, pozbawiano przychodów z reklam publicznych instytucji. Komercyjną stację RTL Klub objęto specjalnym siedmioprocentowym podatkiem reklamowym. Opozycyjny dziennik „Népszabadság” kupił w 2016 roku bliski Fideszowi oligarcha Lőrinc Mészáros – i natychmiast go zamknął. Portal Index.hu stracił całą redakcję po zmianie właścicielskiej w 2020 roku.
Co dalej z mediami?
Tisza, zdobywając powyżej 133 mandatów, dysponuje większością konstytucyjną. Magyar zapowiedział już wezwanie do dymisji przewodniczącego Rady Mediów.
Przejście między administracjami na Węgrzech trwa niemal miesiąc, a w tym czasie oligarchowie związani z Orbánem będą się prawdopodobnie repozycjonować. Zdaniem ekspertów wielu z nich, widząc koniec dawnego układu, będzie szukać kompromisu z nową władzą.
Badacze wskazują, że prawdziwym wyzwaniem dla nowego rządu okaże się znalezienie wiarygodnych nabywców dla mediów wchodzących w skład KESMA. Rynek rodzimy jest mały, a zaufanych podmiotów brakuje. Jednym z rozwiązań mogłoby być ponowne otwarcie Węgier na zachodnioeuropejski i amerykański kapitał medialny. Czy firmy, które wcześniej opuściły kraj, będą chciały wrócić?
