Operatorzy
KPO na ostatniej prostej. Operatorom zostały już tylko 3 dni, by domknąć wskaźnik z KPO
Do końca sierpnia operatorzy telekomunikacyjni budujący sieci szerokopasmowe za pieniądze z Krajowego Planu Odbudowy muszą objąć zasięgiem internetu kolejne dziesiątki tysięcy lokali. Stawką jest ponad 1,3 mld zł niewypłaconego jeszcze dofinansowania, a czasu zostało już tylko kilka dni.
Zgodnie z najnowszymi danymi Centrum Projektów Polska Cyfrowa (CPPC), odpowiadającego za formalną stronę obsługi unijnych środków na cyfryzację, do 14 sierpnia operatorzy telekomunikacyjni korzystający z dofinansowania KPO doprowadzili szybkie łącza internetowe do 436,25 tys. lokali w całym kraju. To przyrost o około 52 tys. lokali w ciągu trzech tygodni, w tym 12 tys. w samym ostatnim z nich – tempo, które wciąż może okazać się niewystarczające.
521 tysięcy lokali albo utrata dofinansowania
Zgodnie z ustaleniami polskiej administracji z Komisją Europejską, do końca sierpnia zasięgiem szybkiego internetu musi zostać objętych 521 tys. lokali mieszkalnych we wszystkich projektach realizowanych z KPO. Tylko osiągnięcie tego progu pozwoli operatorom otrzymać pełną kwotę unijnego wsparcia oraz uzyskać zgodę na dokończenie inwestycji już po sierpniu. Liczba ta – jak wyjaśnia Ministerstwo Cyfryzacji – jest wynikiem negocjacji prowadzonych podczas czwartej rewizji KPO w drugiej połowie 2025 r. Resort tłumaczy, że po uwzględnieniu specyficznych okoliczności realizacji tych przedsięwzięć – w tym późnego rozpoczęcia prac i większej niż w innych branżach infrastrukturalnych złożoności procesu inwestycyjnego – Komisja Europejska zgodziła się obniżyć pierwotnie oczekiwany próg (bliski 900 tys. gospodarstw domowych) do „tylko” 521 tys.
CPPC deklaruje, że sytuację monitoruje na bieżąco. – „Liczbę wykonanych lokali monitorujemy na bieżąco. Część wykonanych prac jest jeszcze w trakcie weryfikacji i wprowadzania do systemu SIMBA, dlatego na tym etapie nie można przesądzić o ostatecznym wyniku. Priorytetem jest monitoring i jak najszybsza weryfikacja danych raportowanych przez beneficjentów. Nie zakładamy dziś scenariusza, w którym odchodzimy od tego celu” – informuje Paula Domachowska-Woźniak z biura prasowego CPPC.
Wydłużony termin, ale pod warunkiem
Pierwotnie operatorzy, którzy uzyskali dofinansowanie w pierwszych dwóch konkursach KPO, mieli zakończyć budowę do końca czerwca. Firmy, które wygrały w konkursie trzecim i czwartym – do końca sierpnia. Za zgodą Ministerstwa Cyfryzacji (zgoda Komisji Europejskiej nie była już potrzebna) czerwcowy termin wydłużono w maju do końca sierpnia. Skorzystały na tym firmy, które nie zdążyły na pierwszy termin – w czerwcu ukończono jedynie cztery projekty obejmujące ponad 100 umów, na czas wywiązały się z nich trzy podmioty: 24IT Media, Fastar i Nexera (spółka ma zostać przejęta przez Orange Polska).
Problem w tym, że dalsze wydłużenie terminów – o które zabiega CPPC dla beneficjentów wszystkich czterech naborów – jest uzależnione od spełnienia tego samego warunku: osiągnięcia progu 521 tys. lokali do końca sierpnia. „Ewentualne decyzje w sprawie możliwości realizacji przedsięwzięć po sierpniu 2026 r. będą uzależnione od osiągnięcia do końca sierpnia wartości 521 tys. lokali mieszkalnych w zasięgu sieci we wszystkich przedsięwzięciach KPO” – podało CPPC.
Ponad miliard złotych do rozdysponowania
We wszystkich czterech naborach KPO operatorom przyznano łącznie 3,1 mld zł dofinansowania, wypłacanego sukcesywnie wraz z postępem budowy sieci. Według stanu na 20 lipca do wypłaty pozostawało jeszcze 1,4 mld zł, a do progu 521 tys. lokali brakowało wówczas 137 tys. (gotowych było 384 tys.). Obecnie do rozdysponowania zostało 1,31 mld zł. Największym beneficjentem programu wśród operatorów telekomunikacyjnych jest Orange Polska, które otrzymało 677 mln zł wsparcia. Na kolejnych miejscach znajdują się: samorządowa Agencja Rozwoju Mazowsza (niemal 168 mln zł), Grupa Zicom (129 mln zł), Asta-Net (123 mln zł), Point (101 mln zł), FCA (99 mln zł) oraz Tauron Obsługa Klienta, spółka zależna Tauronu (94 mln zł).
Orange Polska, jeden z największych inwestorów w programie, zapewnia, że nie ma powodów do obaw. – „Do 30 czerwca 2026 r. podłączyliśmy 107,7 tys. punktów adresowych. To 89 proc. całości zaplanowanej do zrealizowania do 31 sierpnia 2026 r. Byliśmy gotowi zamknąć projekty do 30 czerwca, dlatego wydłużenie terminu daje nam szansę na wybranie do realizacji większej liczby punktów z tzw. list dodatkowych, tam gdzie były jeszcze dostępne pieniądze z dotacji” – mówi Wojciech Jabczyński, rzecznik Orange Polska. Do końca sierpnia spółka planuje podłączyć z list dodatkowych ok. 1500 punktów i osiągnąć docelowo 90 proc. pierwotnego zakresu prac w projektach KPO I i II.
Rynek wciąż nasycony „białymi plamami”
Program dotacyjny KPO ma pomóc w realizacji unijnych celów budowy tzw. społeczeństwa gigabitowego – do 2030 r. każdy mieszkaniec UE ma być w zasięgu infrastruktury o przepływności co najmniej 1 Gb/s, którą oferują przede wszystkim łącza światłowodowe. Polska notuje w tym zakresie postępy, choć wciąż jest dużo do zrobienia. Według najnowszego raportu Ministerstwa Cyfryzacji, na koniec czerwca dostęp do szybkiego stacjonarnego internetu (przewodowego i radiowego) miało 7,9 mln punktów adresowych z ponad 9,1 mln wszystkich w kraju. Bez dostępu do sieci pozostawało 1,3 mln punktów – o 107 tys. mniej niż rok wcześniej. W zasięgu światłowodu znajdowało się 6,7 mln adresów, a w zasięgu szybkiego internetu radiowego (FWA) – 2,7 mln. Liczba punktów bez dostępu do sieci nowej generacji (NGA, min. 100 Mb/s) spadła do 1,77 mln – o ponad 514 tys. w skali roku i 270 tys. kwartał do kwartału.
Na obszarach poza aglomeracjami, gdzie konkurencja często ogranicza się do lokalnych, niewielkich firm, operatorzy komórkowi i dostawcy internetu satelitarnego coraz częściej wypełniają tzw. białe plamy alternatywnymi technologiami. Dostęp do internetu radiowego bez limitu danych i prędkości kosztuje obecnie od 100 zł miesięcznie, a internet satelitarny tanieje i zaczyna się od 90 zł za łącze o parametrach do 30 Mb/s pobierania i 6 Mb/s wysyłania. Według danych UKE, na koniec 2025 r. z łączy satelitarnych korzystało w Polsce 54,3 tys. abonentów, z czego ponad 30 tys. to konsumenci płacący średnio 128 zł miesięcznie – o kilkadziesiąt procent mniej niż w 2023 r.
Trudny bilans konkursów
Konkursy na unijne dotacje do budowy sieci internetu w obecnej perspektywie finansowej okazały się dla administracji trudnym tematem. Zainteresowanie nimi było duże, ale CPPC odnotowało też niespotykaną wcześniej skalę rezygnacji operatorów z realizacji projektów. Jednym z powodów jest fakt, że do podłączenia pozostały im relatywnie trudne punkty adresowe, wymagające większego nakładu pracy i wiążące się z dłuższym okresem zwrotu inwestycji. Dodatkowo trwająca na rynku konsolidacja sprawia, że firmy telekomunikacyjne coraz większą wagę przykładają do wyników finansowych i wypełniania już posiadanych sieci abonentami, niż do dalszej ekspansji infrastrukturalnej.
Do końca sierpnia – a więc do rozstrzygnięcia sprawy dofinansowania – zostały już tylko 3 dni. CPPC podkreśla, że priorytetem pozostaje jak najszybsza weryfikacja danych zgłaszanych przez operatorów do systemu SIMBA, monitorującego postęp projektów cyfryzacyjnych finansowanych z unijnych dotacji.
